میانگین تولید سالیانه گندم كشور ( ۷۹- ۱۳۷۵ ) حدود ۷/۹ میلیون تن است كه ۳۷ درصد از این تولید مربوط به دیمزارها است ، از سوئی نتایج تحقیقات و ارزیابی بهعمل آمده در ۴۰ میلیون هكتار از اراضی غرب كشور نشان داد كه در ۶۰ درصد منطقه مورد مطالعه بارندگی بالاتر از ۳۰۰ میلمتر، درجه حرارت، شرایط خاك و دیگر شرایط اكولوژیكی مناسب برای استفاده از یونجههای یكساله به منظور تولید علوفه برای دام، افزایش عملكرد گندم، كنترل فرسایش، بالا بردن ماده آلی خاك و استفاده بهتر از بارشها مهیا میباشد. لذا میتوان با بكارگیری یكسری عوامل آگروتكنیكی در مرحله مرتعی سیستم تناوبی غله ـ مرتع از قبیل كشت یونجه یكساله با عمیق كار پرسینگ دیم، كشت مخلوط ارقام یونجه یكساله، برداشت یا چرای علوفه در مرحله آغاز گلدهی و استفاده از كود فسفات و ارقام مقاوم به سرما ضمن تثبیت نیتروژن برای افزایش عملكرد غلات و همچنین تولید علوفه با كیفیت بالا برای چرای دام گام اساسی در راه توسعه كشاورزی پایدار برداشته شود.
جمعیت فعلی جهان ۶ میلیارد نفر است كه تا سال ۲۰۵۰ به مرز ۱۱ میلیارد نفر خواهد رسید. امنیت غذایی انسانها یكی از حقوق اولیه بشر می باشد. بنابر این برای تامین امنیت غذایی فوق بایسته است كه میزان غذا ۲ برابر شود ( ناصریان و ولی زاده، ۱۳۸۰ ). در جهان امروز یكی از منابعی كه بهصورت غیر مستقیم در تامین پروتئین مورد نیاز انسانها نقش دارد مرتع است. در كشورهای مهم تولید كننده محصولات دامی نظیر هلند،....
تناوب گیاهان زراعی یکی از قدیمیترین و در عین حال اساسیترین ارکان کشاورزی پایدار و حتی کشاورزی صنعتی محسوب میگردد. سودمندی اجرای تناوب حتی در زمانیکه بسیاری از متغیرها و عوامل تولید در شرایط بهینه قرار داشته و یا هنگامیکه مشکلات عجین با الگوهای تک کشتی آشکار نمیباشند نیز دیده شده است. برخی از این اثرات مفید تناوب شامل بهبود عملکرد، استفاده کارآمدتر از منابع محیطی، افزایش اثرات متقابل و مکملی بین بخشهای فیزیکی – شیمیایی و بیولوژیکی و بهبود در به کارگیری نهادههای تولید میباشند. در حقیقت تناوب علمی با تلفیق مسائل پایداری محیط، اقتصاد و تولید بهینه در دراز مدت، دانش تناوب را از توالی سادة چند گیاه زراعی به طراحی آگاهانه و علمی حضور متوالی گیاهان مناسب سوق داده است
چناچه زارعی فقط به تولید یک محصول در مزرعه ی خود بپردازدو یا همیشه یک محصول را در یک قطعه زمین بکارد, نه تنها حداکثر بازده را از کار و عوامل تولید در دراز مدت به دست نمی آورد بلکه با مسائلی از قبیل نقصان تدریجی عملکرد طی سالهای متوالی ,توسعه ی علف های هرز , آفات و بیماری های گیاهی , فرسایش و نقصان باروری خاک , عدم بهره گیری از عوامل تولید مانند آب آبیاری , نیروی کار و ماشین آلات د ربخشی از سال و در نتیجه به هدر رفتن سرمایه , نوسانات قیمت محصول در بازار و عوامل نامساعد محیطی پیش بینی نشده روبرو می گردد.
1- غلات: گياهاني از تيره ي غلات هستند كه به منظور توليد دانه كشت ميگردند. دانه ي حاصله عمدتا به مصرف تغذيه انسان يا دام مي رسد مثل گندم، جو ... دانهي اين گياهان از نظر نشاسته غني و از لحاظ پرتئين نسبتا فقير مي باشد.
2- حبوبات: گياهاني از تيره ي بقولات هستند كه براي توليد دانه كشت مي شوند. دانه ي حاصله عمدتا به مصرف انسان مي رسد مثل لوبيا، نخود و .... دانه هاي حبوبات از نظر پرتئين غني مي باشند.
3- گياهان روغني: گياهاني از تيره هاي مختلف هستند كه جهت روغن گيري از دانه ي توليدي كشت مي شوند مثل پنبه، كتان ، لوبياي روغني و ....
4- گياهاعلوفه اي: گياهاني از تيره هاي مختلف هستند كه جهت استفاده از قسمت هاي هوايي ( به صورت تازه ،خشك و يا سيلو شده) در تغذيه ي دام كشت مي گردند. مانند ذرت علوفه اي ، علف سودان و....
شبدرها متعلق به جنس تریفولیوم(Trifolium)جزء مهمترین گیاهان علوفهای خانواده لگومینوز ( Leguminous) در مناطق معتدل و مرطوب است که از نظر علوفهای و مرتعی دارای ارزش بسیار زیادی است و در تغذیه دامها نقش بسزایی دارند. شبدرها گیاهی سه برگچهای اند و به همین خاطر اسم علمی آنها از دو کلمه لاتین « Tria» به معنی سه و « Folia» به معنی سه بر گچهای گرفته شدهاست . تعداد گونههای شبدر در دنیا حدود ۳۰۰ گونه ذکر شده که از این تعداد ۲۵ گونه از نظر کشاورزی مهم است که از این تعداد فقط ۹ گونه آنها از جمله شبدر زیر زمینی به صورت تجارتی کشت میشوند. بیشترین پراکنش شبدرها در منطقه مدیترانه است، به طوری که در منطقه اورآسیا ۱۶۰-۱۵۰ گونه، آمریکا ۶۵-۶۰ گونه و در آفریقا ۳۰-۲۵ گونه گزارش شده است . بر اساس تحقیقات بانک ژن گیاهی و ذخایر توراثی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر تعداد گونههای تاکنون شناخته شده شبدر در ایران حدود ۵۴ گونه است که از این تعداد دو گونه شبدر ایرانی (Trifolium resupinatum) و شبدر برسیم (Trifolium alexandrium) به صورت وسیع کشت میشوند. نام انگلیسی شبدر زیر زمینی Subterranean clover و نام علمی آن (Trifolium subterraneum) است . به شبدر زیر زمینی شبدر زیر زمین هم میگویند.
زراعت > نباتات علوفه ای > گیاه شبدر
