تاریخچه زهکشی
زهکشی کشاورزی، بنا به عقیده سازمان خواربار و کشاورزی جهانی، نه هزار سال پیش در بینالنهرین آغاز شد. در آن هنگام لوله به کار برده نمیشده بلکه به احتمال زیاد از سنگ و سنگریزه و شاخ و برگ گیاهان بهرهگیری میشد. اولین لولههای زهکشی حدود چهار هزار سال قدمت دارند. در اروپا، اولین زهکشی زیرزمینی حدود دو هزار سال پیش نصب شدهاست.
در کتابی که در حدود سه هزار سال پیش در چین نگاشته شده، نقشههایی از سیستم زهکشی مشاهده میشود. هرودت، در حدود ۲۴۰۰ سال قبل،اشارههایی به کاربرد زهکشی در درّه نیل دارد.
اولین مدارک ثبت شده زهکشی بوسیله شخصی به نام کاتو در دو سال ق . م .ثبت شده است .
یک سال ق. م . شخصی به نام پلینگ، سیستم زهکشی خندقی را پیشنهاد کرد که از ریگ و شاخ و برگ پر شده بود و به عنوان یک زهکش زیرزمینی عمل میکرد.البته قنات که ابداع آن در حدود سه هزار سال قبل توسط ایرانیان صورت گرفته است یکی از قدیمیترین سیتمهای زهکشی محسوب میشود و در اینجا بد نیست اشاره ای نیز به سیستم زهکشی تخت جمشید کرد که این سیستم در نوع خود در جهان از نظر تاریخی بی نظیر است .
در بحث ارزش ذاتي و ادبيات آب دو واژه بسيار كاربرد دارد و در اين همايش نيز در چند نوبت از اين واژه ها استفاده شده است. پدران ما طي قرون گذشته در خصوص تامين آب و ايجاد قنات بويژه در مناطق كويري زحمات بسيار كشيده و دستاوردهاي عجيبي داشته اند به طوري كه امروز اين دستاوردها در دنيا نيز مطرح است.
ديگر اينكه همه ما مي دانيم «آب مايه حيات است» ، اما كمتر به آن توجه مي كنيم. اين دو واژه را مطرح كردم تا بگويم، ارزش ذاتي آب فراتر از آن است كه بتوانيم درباره آن صحبت كنيم.
مساله ديگر اين است كه آب يك ارزش اقتصادي، اجتماعي دارد كه ما با اهميت روبرو هستيم.
چند مولفه وجود دارد كه به ارزش آب نوسان مي دهد، ابتدا نياز و رشد جمعيت به دنبال آن بالا رفتن تقاضاي آب كه به تبع آن موجب بالا رفتن ارزش اقتصادي، اجتماعي آب مي شود. عامل دوم دسترسي به منابع آبي مناسب است، به طوري كه هرچقدر تامين، توزيع و فاصله آب از نقاط مصرف بيشتر شود ارزش اقتصادي اجتماعي آب نيز بيشتر مي شود، زيرا جامعه هزينه بيشتري براي آب مي پردازد. اين ارزش اقتصادي – اجتماعي آب از ديدگاه اجتماع است، يعني اجتماع ما بايد اين ارزش را براي آب قائل شود.
1- روشهاي مستقيم (لأيسيمتر )
2- بكارگيري تبخير سنج ها
3- استفاده از روابط تجربي ورياضي
روشهاي مستقيم (لأيسيمتر)
عبارتند از مخازني كه در خاك مزرعه نصب مي شوند وبا استفاده از بيلأن رطوبتي خاك ، تبخيروتعرق گياه را اندازه گيري مي كنند . لأيسيمترها دقيقترين روش براي اندازه گيري تبخير وتعرق است وبه دودسته تقسيم ميشوند :
الف- لأيسيمترهاي وزني
آبهای مصرفشده، آبهای زاید بهجامانده ازمصارف خانگی، آبی که در روند مصارف خانگی تولید میشود در کشور ما فاضلاب نامیده میشود که شامل آب یا بهعبارت بهتر پساب حاصل از شستوشوی ظرفها، لباسشویی و حمام است.
آبهای مصرفشده، آبهای زاید بهجامانده ازمصارف خانگی، آبی که در روند مصارف خانگی تولید میشود در کشور ما فاضلاب نامیده میشود که شامل آب یا بهعبارت بهتر پساب حاصل از شستوشوی ظرفها، لباسشویی و حمام است.
این نوع آب، یعنی آب آلوده حاصل از مصرف در شستوشوی روزانه، بیش از ۵۰ درصد از آب مصرفشده در سکونتگاهها یعنی شهر و روستا را تشکیل میدهد.
این آب بهدلیل ظاهر آن از نظر رنگ و بو و نیز مواد افزوده بر آن از آب سالم یعنی آب آشامیدنی و یا آب تازه موجود از سفرههای زیر زمینی متفاوت است اما این آب اگرچه آلوده است، با نوع دیگری فاضلاب که در اصطلاح آب سیاه یا فاضلاب سیاه نام دارد، کاملا تفاوت دارد زیرا آب سیاه بهمعنی آب مصرفشده یا پسابی است که دارای مقادیر زیادی از انواع آلایندهها و مواد شیمیایی و عناصر بیولوژیک و همچنین انواع فلزات سنگین و سمهای کشنده است.
