شناسايي وارزيابي درختان مركبات داراي تنوع ژنتيكي بارز درباغات استان هرمزگان(5صفحه ورد):
1-چكيده:
ذخایر توارثی گیاهی بخش مهمی از منابع ملی کشورها می باشد که می تواند در تبادل ژرم پلاسم و دورگ گیری به منظور تهیه ارقام تجاری و پایه به کار رود.از ذخایر توارثی به عنوان مواد اولیه جهت استفاده در تحقیقات کاربردی بخصوص ایجاد مقاومت به بیماری ها،سرما،واکنش های خاکی(شوری،قلیايی و خشکی)و...استفاده میگردد.از آنجا که استان هرمزگان سابقه طولانی در کشت و پرورش مرکبات دارد وتنها روش احداث باغهای مرکبات در گذشته کشت مستقیم بذر بوده,لذا به دلیل خاصیت آلوگامی (دگرگشنی)دورگهای طبیعی دارای تنوع ژنتیکی بارز, در سطح باغهای استان به وجود آمده است.به منظور جمع آوری و شناسایی درختان مرکبات که دارای تنوع ژنتیکی بودند, طرحی در سال های 1379 تا 1383 اجرا شد.در این بررسي که به مدت پنج سال به طول انجامید با فرا رسیدن فصل گلدهی و میوه دهی ارقام مختلف،ضمن بازدید از باغات منطقه و شناسایی أنها,ارقامي که دارای تفاوت های بارزی بودند شناسایی وکدگذاری گردیدند و با تهیه پیوندک وانتقال آن بر روی پایه های مناسب منطقه تعداد 5 اصله از هر رقم در کلکسیون ذخایر توارثی ایستگاه تحقیقات کشاورزی میناب نگهداری شد.اجرای این طرح منجر به شناسایی تعداد32دورگ طبیعی مرکبات گردید.بسیاری از دورگ های شناسایی شده(haji1 و c1 که دارای رشد خزنده و احتمالا" متحمل به بیماری جاروک لیمو ترش می باشند هر چند نیاز به بررسی بیشتر و تست PCR دارد که در قالب طرح جدید در حال انجام است،کدM4احتمالاٌ متحمل به شرایط نامنلسب خاک مثل شوریی باشد که به عنوان پایه در حال بررسی است)درای ارزش تجاری می باشند.
2- مقدمه :
مركبات به خصوص لايم ها درطي ساليان متوالي ازطريق بذركشت مي شده اند.باتوجه به نوع گرده افشاني درمركبات به نظرمي آيدتنوع هاي مختلفي ايجاد شده است که درطبيعت دوعامل دربوجودآوردن آن دخالت داشته اند،يكي ازآنها را عوامل طبيعي مثل باد،زنبورعسل وغيره بودند,كه موجب گوناگوني ودرنتيجه آن, بروزاشكال مختلفي در مركبات راسبب گشته است،عامل ديگر خودانسان ازطريق دورگ گيري موجب تنوع هاي زيادي شده است. نقش انسان ازهمه مهمتربوده زيرا كشت وپرورش جنسي آن توسط باغدار ساليان سال انجام مي گرفته است.از نمونه هاي بارز آن مي توان به معلم کوه،بکرایی،ليموگلابي آمل ،شل محله ،ليمو دورگ آب،بكرايي سلطان مركبات و…اشاره كرد.
بنابراين درختاني كه داراي صفات بارزي مي باشند را بايستي حفظ ونگهداري نمود تابتوان ازاين درختان درمنابع ژنتيكي كه لازمه و زيربناي هرگونه تحقيقات كاربردي درزمينه رقم وپايه،براي كارشناسان اين محصول درمناطق مختلف شمال وجنوب كشوروحتي جهان ميباشد،بهره جست.دردنياي اصلاح نبات ذخاير توارثي ازاهميت بسياربالايي برخوردارند،بسياري ازصفات از قبیل مقاومت درمقابل عوامل بيماري زا،اداشتن خواص كمي وكيفي منحصر به فرد مثل, وضعيت بذروخار,داشتن عملكردبالا و رنگ ميوه بهتر ازاين ذخايرحاصل شده است.ازاين منابع در دورگ گيري ويابعنوان پايه وارقام اقتصادي در مرکبات استفاده مي شود. برخي از ارقام متنوع شامل:
- شل محله : توسط يونس ابراهيمي درسال 1350 درمحلي بنام شل محله رامسركشت وپس ازبررسي بعنوان پايه مقاوم به تريستيزا معرفي شد و دردست بررسي است.
- يوزو: درسال 1914 توسط مایرشناسايي ودرحال حاضربعنوان پايه مناسب براي نارنگي انشودر ژاپن بحساب ميآيد.دورگي بين ليمو ايچانگ ونارنگي اوستر است .
- رانگ پورلايم :دورگ بين نارنگي ولايم است وبعلت مقاومت اين پايه به بيماري تريستيزا بصورت پايه غالب دربعضي كشورهاي آمريكاي لاتين مانند برزيل مورد استفاده قرار مي گيرد. به طوري كه 95درصد پايه هاي اين كشورازاين دورگ ميباشد .
- بكرايي :بكرايي يك دورگ طبيعي است كه صددرصدايراني است ودرحال حاضربعنوان پايه غالب دربعضي ازمناطق جنوب كشوركاربرد دارد.
- Fortunella hindisi :اولين فرم تتراپلوئيداست وبعنوان يك پايه پاكوتاه كننده دركشت هاي متراكم استفاده مي شود.
- رافلمون :پايه اي است كه به بر ونمك تحمل نسبتاً خوبي دارد.
- ولكامريانا:احتمالا"هيبريد بين ليمو شيرين ونارنج است ومقاومت به سرماي آن نزديك به نارنج است.
- لايم بي تيغ رودان : يكي ازتيپ هاي طبيعي لايم هرمزگان است كه فاقد هرگونه خار وتحت بررسي است.
- Poncirus trifoliata & C.Lemon ---- Citremon
- Poncirus trifoliata & C. Sinensis --- Citrange.
-Poncirus trifolliata & C.Paradisi ---Citromele.
- هيبريدهاي طبيعي ديگرمثل ليموگلابي آمل ،سلطان مركبات ،مينو،ليمو خوشه اي ،ليمو دو رگ آب و بيش از 75 تيپ طبيعي در شمال كشور و 15 تيپ طبيعي لايم درهرمزگان طي چند سال گذشته شناسايي شده است .لذا دورگهاي طبيعي ديگري احتمالاً درمناطق جنوب كشور وجود دارد كه تا كنون شناسايي نشده است وازديدگاه اقتصادي وعلمي مي توانند حائز اهميت باشند.همچنين, ازتلاقي اين ارقام مي توان به ارقام تتراپلوئيد دست يافت .بنابراين درصورت موفقيت درشناسايي دورگ هاي طبيعي وتتراپلوئيدي مي توان تحولي درزمينه پايه وحتي ارقام تجاري ايجاد نمود.
3- مواد و روش ها :
1-3- محل اجراي طرح :
1-1-3- شهرستان رودان:ازمناطق قديمي درجنوب شرقي ايران ازتوابع هرمزگان ودرفاصله 110 كيلومتري بندرعباس قرار دارد و از شمال غرب به شهرستان بافت،ازشمال به شهرستان جيرفت،ازمشرق به كهنوج،ازجنوب شرق و جنوب به ميناب وازمغرب به بندرعباس محدوداست.اراضي اين منطقه عموماً مسطح وبيش از چندمتر از سطح دريا ارتفاع دارد.آب وهواي اين منطقه گرم وخشك است كه داراي تابستان گرم وزمستان معتدل وهيچ گاه درجه حرارت به صفرنمي رسد.ميزان بارش سالانه اين ناحيه بين 100-200 ميليمتر است اين شهرستان از توابع استان هرمزگان بوده كه بين 25 درجه ،24 دقيقه تا 26 درجه و 57 دقيقه عرض شمالي و 53 درجه و 41 دقيقه تا 59 درجه ودقيقه طول شرقي واقع شده است.
2-1-3- شهرستان ميناب :این شهرستان دراستان هرمزگان ودرحاشيه ساحلي درياي عمان قراردارد.اين شهرستان ازشمال به كوههاي سرخاوخورگوونيون ،ازرشته كوههاي مركزي ،ازمشرق به جاسك وچابهار ازجنوب به درياي عمان وازمغرب به بندرعباس محدودمي گردد.فاصله شهر ميناب تا بندرعباس حدود110 كيلومتروتا رودان60 كيلومتر است.بيشتر وسعت ميناب راجلگه پوشانده ومهمترين دشت هاي آن،دشت آزادگان ودشت هويزه است.داراي آب وهواي گرم ومرطوب است و رطوبت زيادوهرچه به ساحل نزديكترمي شويم،گرما بيشترمحسوس مي شود.ميزان بارش سالانه اين ناحيه بين 200- 100 ميليمتر است.
2-3- روش بررسی:
بمنظورتشخيص وجمع آوري درختان داراي تنوع ژنتيكي بارز,ازباغهاي مناطق تحت پوشش بازديدبعمل آمد ودرختاني كه ازنظر شكل ظاهري (وضعیت خار درخت ،شکل و اندازه برگ، حالت دمبرگ یا گوشوارک ،رنگ گل ،برگ و میوه،حالت یا زاویه بین گوشوارک و خار)فرم درخت( شامل اندازه وتاج درخت متناسب با سال آن،شکل طبیعی تاج ) و ميوه (شامل شکل وفرم میوه ،زمان میوه دهی ،وضعیت بذر در داخل میوه ،ضخامت پوست میوه) نسبت به سایر ارقام همنوع خود متفاوت بودند،علامت گذاري،كدكذاري ويادداشت برداري صورت گرفت.درختان علامتگذاري شده تحت كنترل،ودر زمان مناسب پيوندك تهيه ونسبت به تكثير آن اقدام شد.پس ازآن ازهر كدام 5 اصله به كلكسيون منتقل گردید.
4- نتايج:
درميناب ورودان تيپ هاي مندرج درجدول شناسايي تكثير و به كلكسيون مركبات منتقل شده اند.
این بررسی منجر به شناسایی تعداد32دورگ طبیعی مرکبات گردید.بسیاری از دورگ های شناسایی شده(haji1وc1 که دارای رشد خزنده واحتمالاٌ متحمل به بیماری جاروک لیمو ترش می باشند هر چند نیاز به بررسی بیشتر و تست PCR دارد که در قالب طرح جدید در حال انجام است،مرکب وM4احتمالاٌ متحمل به شرایط نامناسب خاک منطقه باشد,که به عنوان پایه در حال بررسی است)درای ارزش تجاری می باشند.
تیپ های شناسایی شده به دو دسته تقسیم شده اند:
- دسته اول گروه های شبه لایم،شامل A2که در منطقه با نام محلي باتوس آن را می شناسند، A3 نوعی نارنگي باپوست ارغوانی متمایل به قرمز، A7 احتمالا" دورگ طبیعی بین پرتقال ولايم، A8 با نام محلي مركب،Ro4 احتمالا" دورگ طبیعی بین لايم ونارنكي,Ro5 احتمالا" دورگ طبیعی بین پرتقال و نارنگي،G2 احتمالا" دورگ طبیعی بين لايم و نارنگي،C6 احتمالا" دورگ طبیعی بین نارنج و گريپ فروت، Ro2 احتمالا" دورگ طبیعی بين بكرايي و ليمو شيرين، A4 احتمالا" دورگ طبیعی بین نارنج وليمو شيرين و پرتقال، Ro7 احتمالا" دورگ طبیعی بین نارنگي وليموشيرين، Ro6احتمالا" دورگ طبیعی بین لايم ولمونمیباشد(جدول الف).همه وابستگی ها به صورت احتمال عنوان شده ،برای تعیین دقیق وابستگی یا تعیین والدین آنها نیاز به بررسی بیشتر میباشد.
- دسته دوم گروه لایم شامل,C8,C7,C5,C3,A1,A6,A5,G1,Ro8,C2,C4, Ro3,C1وhaji 1 که با لایم هایی هم نوع خود از نظر شکل میوه ،میزان بذر در داخل میوه،درصد پوست،گوشت یا میزان آب متفاوت میباشند(جدول ب).
در بین تیپ های شناسایی شده کدهایA8,haji1,c1,A3,M4,RO8,RO3, A2, Ro2 A7, Ro5, G2, C6, A4, Ro7, Ro6 haji2,haji3 دارای اهمیت بیشتری میباشند که برخی ازآنها در طرح های مختلف یه عنوان پایه مورد آزمایش قرارخواهند گرفت.
-اهميت تيپ ها:
اهميت تيپهاي شناسايي شده به شرح زيرمي باشد:
- سازش بامحيط.
- مقاومت درمقابل شرايط نامساعد جوي .
- قابل استفاده در كارهاي اصلاح نباتي.
- دارابودن خواص كمي وكيفي منحصربفرد.
- بعنوان يك منبع ژني براي بانك ژن گياهي كشور.
پیشنهادات:
1- در تحقیقات آینده از این نمونه ها به طور گسترده تر به عنوان پایه استفاده تا مورد محک قرار گیرند.
2- تعیین والدین آنها در تحقیقات آینده.
(جدول الف)تیپ های طبیعی،کد و توضیحات آنها
|
نام منطقه |
کد |
توضیحات |
|
توكهور |
A3 |
نارنگي پوست قرمز وبدون بذر، برگها بزرگ شبيه به نارنگي نيست.محل دم میوه برجسته,درخت بدون خار,پر محصول وبدون ريزش است. |
|
سندرك |
C7 |
ميوه ها از دو طرف كشيده و به لایم دوکی شکل معروف است. |
|
راونگ |
R1 |
لايم با ميوها ی بزرگ- خارها بسيار بزرگ محل دم میوه كمي برجسته است |
|
راونگ |
R2 |
نوعي لايم ، ميوه كشيده با پوست ضخيم بدون بذر، محل دم میوه برجسته و درخت بالغ ان پرمحصول است. |
|
راونگ |
R3 |
برگها شبيه به نارنگي ،ميوه شبيه به پرتقال ،طعم ميوه شيرين است. |
|
راونگ |
R4 |
نوعي لايم،داراي رشد خزنده، برگها پر رنگ وسبز تيره ،ميوه هاي أن ريزبوده ودرشت نميشود. |
|
سندرك |
C8 |
خارها درشت,پوست ميوه پفكي و ضخيم بدون بذر است.دم میوه آن کشیده , گلگاه برجسته برگها قلبی شکل دارای گوشوارک بسیار ریز است. |
|
ميناب |
M1 |
نوعي لايم بي تيغ، برگها پهن،ميوه درشت،پوست آن كلفت ودوفصل ميوه مي دهد. |
|
ميناب |
M2 |
نوعي لايم ،درخت باتيغ هاي بزرگ ،برگ ها پهن ،ميوهادرشت میباشد. |
|
ميناب |
M4 |
اسم محلي مركب،ميوه ها درشت اندازه گريپ فروت ولي بسيار ترش مزه (شبيه لايم)،ميوه پوست نازك وپرآب شبيه نارنگي بمي است. |
|
هشتبندي |
A1 |
لايم ، ميوه شبيه نارنگي،سطح پوست زبروميوه كدويي شكل ولي ريز است .خارها بسيار بزرگ و كشيده به طول میوه بسيارترش ،پوست به راحتي جدامي شود. |
|
هشتبندي |
A2 |
اسم محلي باتوس،خارها بسيارريزوكم،برگها پهن وگوشواركدار،ميوه گلابي شكل و ترش وپوست نازك است. |
|
هشتبندي |
A4 |
خارها درشت تر از خارليموشيرين،شكل ميوه شبيه نارنج،ديررس است وشكل پرتقال ولي طعم شبيه نارنج دارد. |
|
هشتبندي |
C1 |
نوعي لايم،شكل ميوه انجيرمانندو محل دم میوه برجسته،برگها درشت تراز لايم معمولي،رشد درخت خزنده،برگهاضخيم وكنگره اي،ميوه آن پربذرمي باشد. |
|
سندرك |
C2 |
نوعي لايم ،ميوه درشت به اندازه نارنج،پوست ميوه نازك وكم بذراست،برگ ها وخارها ريز است. |
|
سندرك |
C3 |
نوعي لايم ،ميوه كدويي شكل ياگلابي شكل است.خارها بلند,.برگها سبزتيره, پررنگ وبدون گوشوارك مي باشد. |
|
سندرك |
C4 |
نوعي لايم ،ازهردوطرف كشيده ونوكدارو ميوه mm 40-35 طول دارد،خارها بسيار ريز،سابقه شانكر و جارويي نداشته است.فرم درخت بصورت چتري است.پوست ميوه ضخيم و برگها كشيده است. |
|
سندرك |
C5 |
نوعي لايم،ميوه آن ريز با پوست نازك ،آبدار،برگهامعمولي وخارها ي ريزميوه ها براي خشك كردن مناسب نيست وچروكيده مي شود.ترشي ميوه نسبت به لايم معمولي ميناب كمتر است. |
|
سندرک |
C6 |
نوعي گریپ فروت با طعم نزدیک به نارنج،برگهای آن نسبت به سایر گریپ فروت های منطقه پهن تر،ضخیم تروکشیده تر است. |
|
رودان |
Ro1 |
نوعي لایم،برگهاسبز تیره،گوشوارک دار ودرشت تراز برگهای لایم معمولی میباشد. |
|
رودان |
RO2 |
برگها دارای بو و اسانس بکرایی میباشد،اما داراي شكل ليمو شيرين،برگها پهن و بدون گوشوارك ميباشد. |
|
رودان |
Ro3 |
برگها سر نيزه اي و بدون گوشوارك ميباشد.داراي خارهاي ريز,ميوه ها از هر طرف كشيده و به لايم خياري معروف و پر بذر ميباشد. |
-ادامه جدول الف
|
نام منطقه |
کد |
توضیحات |
|
رودان |
RO4 |
برگها شبيه به برگ اورلاندوتانجلو ميباشد.خارها ريز و نوك تيز ميباشند.تعداد بذر در ميوه 8-3 عدد,شكل ميوه گرد و گلگاه آن نوكدار،شكل پوست ميوه شبيه به پوست نارنگي ولي با ترشی شبيه لايم است. |
|
رودان |
RO5 |
شاخه انتهایی سه گوش،طعم آن نزدیک به پرتقال،وپوست آن شبیه لایم نازک ومانند نارنگی به راحتی از سطح میوه جدا میشود.گل های آن مثل ارقام لمون ارغوانی است. محل دم میوه برجسته،کاسبرگها روی سطح میوه میماند.میوه 11 برچه ای با 15-12 بذر در هر میوه میباشد.طعم آن به پرتقال خیلی شبیه است. |
|
رودان )گشوئیه) |
Ro6 |
میوه آن شبیه به لایم،دارای خارهای بزرگ ,قسمت میانی گلبرگ ها ارغوانی است.شکل میوه گرد و در محل گلگاه آن ناف کوچک و برجسته ای دیده میشود.تعداد بذر در میوه 6-5 عدد ،سطح پوست پفکی است.سرشاخه های آن مثلثی یا سه گوش است. |
|
رودان (بجگوئه) |
RO7 |
میوه گرد و در محل گلگاه دارای برآمدگی ,پر بذر 15-10 بذر در هر میوه میباشد.برگ درخت شبیه به نارنگی وخارهای آن شبیه به خارهای لیموشیرین میباشد. |
|
رودان |
Ro8 |
دارای برگهای ریز خارهای نازک و کوتاه تر از لایم معمولی،نوک برگها تیز و میوه ها درشت میباشد. |
|
جغين رودان |
G1 |
لايم، خارها ريز،برگها فرم عادي،ميوه كشيده طول mm 40 وبدون بذرو معروف به لايم دلمه اي است. |
|
جغين رودان |
G2 |
برگها ريز،كشيده ،نوك دارشبيه برگ يوزو و فاقدگوشوارك،خارها تيزوبلند به طول mm 30-25 وميوه آن پربذراست.پوست شبيه نارنگي،گلهاي آن قرمزتا ارغواني رنگ هستند. |
|
جغين(جم انبه) |
G3 |
لايم ،داراي برگهاي كشيده ودرشت با ميوه هايي كشيده است. |
|
كريان |
Haji 1 |
لايم با ميوه هاي كدويي شكل,درشت ,تاج درخت به صورت جتري است,كم ارتفاع وداراي خارهاي به اندازه خار لايم c1 ميباشد.رشد درخت خزنده است. |
|
کریان |
Haji 2 |
لايم داراي برك هاي معمولي كوشوارك دار,ميوه ها درشت تر از لايم و كمي كوﭽكتر از ﭙرتقال محلي وخارها تيزميباشد.رشد درخت به صورت خزنده است. |
|
هشتبندی |
Haji 3 |
ﭙرتقالي محلي ميوه درشت با برك هاي ريز ميباشد. |
جدول ب:خصوصيات كيفي تيپ هاي گروه لایم
|
تيپهاي لايم |
گروه لایم |
اسيديته قابل تيتراسيون |
درصد آب |
T.SS |
PH |
قطر پوست میلیمتر |
متوسط ورن ميوه (گرم ) |
درصد تفاله
|
درصد پوست
|
درصد گوشت |
|
Pershian lime |
(شاهد )لایم |
4.81 |
46.70 |
9 |
2.41 |
2.75 |
98.48 |
25.90 |
25.45 |
74.23 |
|
A5 |
لايم |
4.99 |
50.54 |
6.3 |
2.3 |
1.24 |
47.48 |
30.41 |
18.52 |
80.48 |
|
A6 |
لايم |
5.82 |
48.67 |
8 |
2.26 |
0.87 |
22.50 |
35.3 |
13.49 |
85.43 |
|
A1 |
لايم |
7.10 |
32.87 |
44 |
2.32 |
2.53 |
34.99 |
29.06 |
30.94 |
68.77 |
|
C1 |
لايم كدويي |
5.54 |
50.4 |
7.8 |
2 |
2.2 |
66.8 |
3.4 |
18.52 |
80.48 |
|
C2 |
لايم |
5.6 |
48.6 |
8.5 |
2.3 |
1.2 |
47.48 |
35.2 |
14.5 |
85.5 |
|
C3 |
لايم |
5.4 |
51 |
8 |
2.5 |
1.8 |
46.4 |
34.3 |
15.4 |
84.6 |
|
C4 |
لايم |
8.32 |
54.96 |
9 |
2.07 |
1.02 |
20.83 |
25.80 |
18 |
81 |
|
C5 |
لايم |
6.84 |
51.3 |
8.7 |
2.05 |
1.12 |
18.71 |
32 |
15.37 |
83.7 |
|
C7 |
لايم |
6.4 |
48.7 |
8 |
2.3 |
0.9 |
23 |
35.3 |
13.5 |
86.5 |
|
C8 |
لايم |
6.14 |
29.7 |
12.3 |
2.43 |
3.66 |
47.3 |
25 |
43.4 |
56.43 |
|
Ro3 |
لايم خياري |
6.46 |
51.59 |
7.3 |
1.94 |
1.16 |
25.06 |
28.34 |
18.83 |
80.67 |
|
Ro8 |
لايم |
3.2 |
37.75 |
9 |
2.46 |
2.76 |
70.19 |
26.71 |
34.13 |
64.99 |
|
G1 |
لايم |
7.04 |
58.71 |
8.3 |
2.16 |
.81 |
34.02 |
24.2 |
15.22 |
84.55 |
|
G3 |
لايم |
7.93 |
63 |
7.7 |
2.09 |
.7 |
24.46 |
26.87 |
9.7 |
89.5 |
(جدول ج)طول وعرض برگ هاي تيپ هاي شناسايي شده
|
طول گوشواركcm |
طول خار cm |
عرض برگcm |
طول برگcm |
نام تيپ |
|
0.8 |
2 |
3 |
5.9 |
C1 |
|
1.4 |
1.1 |
4 |
7.1 |
C2 |
|
1.3 |
1.7 |
3.8 |
7.7 |
C3 |
|
1.5 |
0.7 |
4.3 |
8.5 |
C4 |
|
0.7 |
0.5 |
2.8 |
5.3 |
C5 |
|
1.4 |
2.5 |
3.3 |
8.8 |
C7 |
|
0.7 |
1.3 |
3 |
5.2 |
C8 |
|
* |
* |
* |
* |
Ro1 |
|
1.8 |
3.5 |
5 |
11 |
Ro2 |
|
1.3 |
2.5 |
3.9 |
7 |
Ro3 |
|
0.6 |
1 |
3.6 |
7.5 |
Ro4 |
|
0.5 |
0.8 |
2.3 |
1.3 |
Ro5 |
|
0.3 |
1.5 |
1.8 |
3.7 |
Ro9 |
|
0.7 |
2.3 |
2.7 |
5.6 |
R1 |
|
1.5 |
1 |
4.8 |
9.8 |
R2 |
|
* |
* |
* |
* |
R3 |
|
1 |
2.3 |
3.3 |
6.4 |
R4 |
|
0.7 |
3.5 |
2.8 |
5.5 |
G1 |
|
1 |
4.3 |
3.1 |
7.2 |
G2 |
|
0.7 |
0.2 |
2.5 |
5.7 |
G3 |
|
1 |
5.7 |
3.2 |
8.5 |
A1 |
|
3 |
1.3 |
7.4 |
14.2 |
A2 |
|
1 |
2 |
3.7 |
7 |
A3 |
|
1 |
1.3 |
2.5 |
6 |
Haji1 |
|
0.9 |
1.3 |
3.4 |
7 |
Haji2 |
|
2.6 |
0.4 |
8.7 |
16.2 |
Haji3 |
|
2 |
2 |
5.5 |
9.5 |
A6 |
|
1 |
0.7 |
3.8 |
8.2 |
M1 |
|
0.7 |
3.3 |
3.1 |
5.6 |
M2 |
|
1.3 |
1.8 |
4.4 |
8.5 |
M4 |
|
1.5 |
4.6 |
6.7 |
13.5 |
A4 |
|
|
|
|
|
|
* = تیپ هایی که اندازه گیری نشده اند به دلیل آلوده بودن به بیماری جاروک امکان انتقال آنها به خزانه و تکثیر انها نبوده است.
شناسايي وارزيابي درختان مركبات داراي تنوع ژنتيكي بارز درباغات استان هرمزگان
شكراله حاجي وند عضوهيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي ومنابع طبیعی هرمزگان
يونس ابراهيمي رئيس سابق موسسه مركبات
فرصتی طلایی به سوی کارشناسی ارشد کشاورزی **در پاسخ به نیاز شما**
ارائه جزوات معتبر درسی و دانشگاهی درسراسر ایران
جزوات اساتید طراح سوال کارشناسی ارشد کشاورزی
آیا میخواهید به طور تضمینی ۱۰۰٪ در آزمون ارشد موفق شوید؟
ویژه داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۳۸۷
کشاورز تنها(کتابخانه جامع جزوات توصیه شده برای کنکور کارشناسی ارشد)
جزوات مرجع تمامی دروس مورد نیاز داوطلب به صورت دستنویس و تایپی اساتید طراح سوال و اساتید مطرح در رشته و درس مربوطه
گروه مشاوره آموزشی کشاورز تنها
تهيه جزوات درسی اساتيد و دانشگاههای معروف کشور (شیراز، تهران، اصفهان، تبریزومشهد و ...) بعنوان مهمترين منبع كمك درسی و آمادگی كنكور، يكی از علاقه مندی های دانشجويان رشته های مختلف می باشد.
فراهم آوردن امكان دسترسی آسان و كم هزينه با ايجاد كتابخانه تخصصی جزوه های دانشگاهی با كيفيت مناسب از اهداف گروه آموزشی ما می باشد.(تاسیس ۲۱ آذر ماه ۱۳۸۴).
فروش جزوات کارشناسی ارشد صنایع غذایی ( دستنویس و تایپی و پارسه و سنجش تکمیلی چاپ سال ۱۳۸۷)![]()

فروش جزوات کارشناسی ارشد باغبانی
سوالات آزمون سراسری سال ۸۷ کلیه رشته ها
فروش جزوات کارشناسی ارشد صنایع غذایی ![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد اصلاح نباتات
۱۵/۰۸/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد زراعت
۱۲/۰۷/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد علوم و تکنولوژی بذر
۰۵/۰۸/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد علوم خاک
فروش جزوات کارشناسی ارشد علفهای هرز+(مجموعه سوالات کارشناسی ارشد شناسایی و مبارزه با علفهای هرز سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۴ و با آزمون های تالیفی ۱۹۶ صفحه).![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد بیماری های گیاهی
۲۶/۶/۱۳۸۷و ۲۸/۰۷/۱۳۸۷بروز ![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد حشره شناسی
۲۶/۶/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد زمین شناسی(چینه شناسی)
۲۶/۶/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کارشناسی ارشد مدیریت کشاورزی
۰۷/۰۷/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
فروش جزوات کاردانی به کارشناسی تولیدات گیاهی
۰۷/۰۷/۱۳۸۷ بروز شده است![]()
لیست جزوات ارشد دیگر گرایش های کشاورزی(درحال جمع آوری) کلیک کن ۱۲/۰۸/۱۳۸۷
فروش سوالات آزمون ارشد کلیه رشته های کشاورزی سالهای ۱۳۸۴تا ۱۳۸۷ با کلید
فروش مجموعه سوالات کارشناسی ارشد کلیه رشته های کشاورزی
۰۹/۰۹/۱۳۸۷ 
فروش جزوات کارشناسی ارشد مهندسی برق الکترونیک ( پارسه )![]()
![]()
فروش powerpoint های کشاورزی بیماریهای مهم گیاهان زراعی-باغی-صیفی...

فروش کتاب اصول باغبانی ۴استاد موجود در تاریخ ۲۲/۱۰/۱۳۸۷ ۱۰ عدد .![]()
فروش انواع حشرات بصورت خشک یا زنده یا در داخل الکل سفید ![]()
فروش سی دی ونرم افزار های آموزشی کشاورزی و مرتبط![]()
![]()
فروش جزوات دانشگاهی درسی کشاورزی
تهیه و فروش انواع عکس های کشاورزی![]()
فروش کپی کتاب های دانشگاهی کشاورزی کارشناسی و کارشناسی ارشد ومفید
![]()
فروش مقالات تخصصی کشاورزی-عمومی-پزشکی-تاریخی......
۲۳/۱۰/۱۳۸۷ ![]()
فروش کتاب پرورش گوسفند وبز ۲۳۵ صفحه تایپ پشت و رو
![]()
سی دی تکنیک های پیوند زنی(توضیح با تصویر کلیه پیوند ها ) CD قیمت:۴۸۰۰تومان

