سایت منابع جزوات ارشد دکتری

چکيده

به منظور بررسي اثر تنش آبياري بر جمعيت و خسارت آفات سيب زميني در منطقه فريدن اصفهان، سه دور آبياري 6، 9 و 12 روز در طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار مورد بررسي قرار گرفت. در نمونه برداري هاي هفتگي جمعيت آفات سيب زميني شامل زنجرك ها، تريپس، كرم مفتولي، بيد، آگروتيس و شته ها مورد بررسي قرار گرفت. جمعيت حشرات با توجه به زمان نمونه برداری نسبت به تيمار تنش واکنش متفاوتی داشتند. به طوري كه در چند هفته‌ اول و آخر در تيمار بدون تنش آبی جمعيت بيشتر و در تيمار تنش آبي جمعيت كمتري از حشرات مشاهده شد. در هفته‌های ميانی، با افزايش تنش آبی جمعيت حشرات رو به افزايش بود. در بين آفات مورد مطالعه در شرايط بدون تنش در هفته هاي اول تا سوم شرايط بدون تنش تراكم بيشتري از زنجرك وجود داشت ولي در هفته هاي بعدي در شرايط بدون تنش تراكم زنجرك كاهش يافت. در مورد شته ها هم تنها در دو هفته مياني رشد سيب زميني افزايش تراكم آفت در شرايط تنش مشاهده گرديد. احتمالا" اين موضوع به شرايط و مرحله رشدی سيب ‌زمينی مربوط مي باشد. بين سطح تنش وخسارت آگروتيس ارتباطي مشاهده نگرديد. كرم مفتولي در شرايط تنش و بيد سيب زميني در شرايط بدون تنش بيشترين تراكم را داشتند. با توجه به نتايج بدست آمده به نظر می‌سد که ترکيب تنش آبی و جمعيت حشرات می تواند در ميزان خسارت ايجاد شده روی گياه موثر باشد ولی اين اثر به زمان مورد بررسی يا مرحله رشد گياه و نوع آفت مورد بررسي بستگی دارد. در مجموع براي درك بهتر و دقيق تر از ميزان خسارت آفات در شرايط تنش روي گياه سيب زميني نياز به بررسي هاي كامل تر با اعمال تنش هاي آبياري شديدتر مي باشد.

سیبزمینی از مهمترین محصولات کشاورزی است و بعد از گندم، برنج و ذرت چهارمین محصول مهم غذایی دنیا محسوب میشود. استان اصفهان رتبه دوم تولید سیبزمینی کشور را در سال زراعی 72-1371 دارا بوده است و شهرستان فریدن بیش از 60 درصد سطح زیر کشت سیبزمینی این استان را به خود اختصاص داده است. آفات و بیماریهای سیبزمینی از عوامل محدود کننده و کاهش دهنده تولید این محصول محسوب میشوند. اگرچه مطالعات زیادی روی آفات سیبزمینی در ایران و جهان صورت گرفته است ولی کمتر تحقیقی اثر متقابل آفات سیبزمینی و تنشهای رطوبتی را بررسی کرده است. هدف این تحقیق، بررسی تنش رطوبتی بر جمعیت آفات سیبزمینی در منطقه فریدن بوده است.

مزرعه آزمايشي در محل ايستگاه تحقيقاتي جهاد كشاورزي اصفهان واقع در جاده چادگان - داران ( حدوداً كيلومتر 120 اصفهان) انتخاب گرديد. آزمايش در غالب طرح مربع لاتين با 3 تيمار و 3 تكرار در دو قطعه مشابه به‌هم ولي با فاصله 50 متري از يكديگري انجام شد كه در يك قطعه اثر آفت ‌به‌‌كمك حشره‌كش حذف گرديد. تيمارهاي مورد آزمايش عبارت بودند از دوره‌هاي آبياري 6، 9، 12 روز كه پس از خاك دهي پاي بوته‌ها اعمال گرديد. هر كرت آزمايش اندازه اي حدود 6×6 متر داشت و داراي 8 رديف سيب‌زميني رقم مارفونا بود كه در نيمه اول خرداد 1383 كشت گرديده بود و در هر نوبت آبياري از كانال آبياري مزرعه با دبي مشخص 20 دقيقه آبياري مي شد. ميزان تبخير روزانه از نزديك‌ترين ايستگاه هواشناسي گرفته مي‌شد.

از دو قطعه مورد آزمايش هر 10-7 روز يك‌بار نمونه‌برداري صورت مي‌گرفت. نمونه‌برداري با دو روش تور حشره‌گيري و نمونه‌برداري از برگ انجام مي‌شد. در هربار نمونه‌برداري در هر كرت 10 تور حشره‌گيري زده مي‌شد و محتويات تور به داخل شيشه سيانور ريخته مي‌شد و پس از مرگ حشرات به‌داخل ظرف‌هاي مخصوص انتقال مي‌يافتند. حشرات هر ظرف در آزمايشگاه تفكيك و شمارش مي‌شدند. در نمونه‌برداري از برگ در هر نوبت نمونه برداري از 5 بوته و از هر بوته يك برگ چيده مي‌شد و داخل نايلون به آزمايشگاه انتقال مي‌يافت و در زير استريو‌ميكروسكوپ حشرات زير و روي هر برگ شمارش مي‌شد. در آخر هر دوره رشد سيب‌زميني عملكرد نهايي هر كرت و هر تيمار محاسبه شد.

جمعیت حشرات مختلف شامل انواع زنجرک، شتهها، تریپس، کرم مفتولی ریشه، سیبزمینی و آگروتیس با توجه به زمان نمونهبرداری نسبت به تیمار واکنش متفاوتی داشتند. در چند هفته اول و آخر نمونهبرداری تیمارهای تنش آبیاری منجر به کاهش جمعیت حشرات گردید ولی در هفتههای میانی در تیمارهای تنش آبیاری جمعیت بیشتری از آفات ملاحظه گردید. در شرایط بدون تنش در هفتههای اول تا سوم تراکم بیشتری از زنجرک وجود داشت ولی در هفته بعدی، تراکم زنجرک در شرایط بدون تنش کاهش یافت. در مورد شتهها هم تنها در دو هفته میانی رشد سیبزمینی افزایش تراکم آفت در شرایط تنش مشاهده گردید. احتمالاً این موضوع به شرایط و مرحله رشدی سیبزمینی مربوط میباشد. بین سطح تنش و خسارت آگروتیس ارتباطی مشاهده نگردید. کرم مفتولی در شرایط تنش و بید سیبزمینی در شرایط بدون تنش بیشترین تراکم را داشتند. با توجه به نتایج، احتمالاً در ترکیب تنش آبی و جمعیت حشرات میتواند در میزان خسارت ایجاد شده روی گیاه موثر باشد ولی این اثر به زمان بررسی و مرحله رشد گیاه و نوع آفت بستگی دارد.

بيژن حاتمي¹،جهانگير خواجه علي[1]، احمد رضا مرتضوي[2]، و محمد رضا سبزعليان³