توضیح جعفری و کرفس از جزوه درس سبزیکاری دکتر عبدوسی:
جعفری:PARSLEY:PETROSELIUM GISPUM
گیاهی است بومی نواحی مدیترانه-روز بلند-دوساله-تیره چتریان یا(UMBELIFERAE)دارای ریشه که به عمق 160س.م خاک 30% آن تا عمق 50 تا 120 C.M درعمق بیشتر از 120س.م قرار میگیرد.
جعفری به دلیل داشتن ریشه های فرعی کم،دارای ارزش بسیار کم در تناوب زراعی است.
__از نظر ساقه:
دارای ساقه علفی که معمولا چند ضلعی و گوشه دار است و سطح ساقه پوشیده از کرک های بسیار ریز است.
__از نظر برگ:
این گیاه دارای برگهای مرکب به اشکال متفاوت است.
__از نظر گل:
این گیاه دارای گل آذین چتر و گلهای زرد متمایل به سبز میباشد.
__از نظر بذر:
بذرهای بسیار ریز که 2 تا3طول و حاوی مواد معطری است که با ساییدن بذرها به هم چند برابر میشود.(و شامل آپیول APIOLE مواد معطر گوگرد دار.)
جعفری دارای سه گونه متفاوت است:
1)برگ صاف P.CVAR VULGAR
2)برگ مجعد(فری)P.C VAR HARTENS
3)ریشه ای P.C VAR TUBCROSUM
__از نظر ارزش:
جعفری دارای املاح زیادی از آهن و کلسیم است. از نظر ویتامین ها غنی از ویتامین C و حاوی ویتامین A زیادی است.
__شرایط آب و هوایی:
این گیاه طالب آب و هوای خنک ، شرایط سایه (نور نسبی) آب فراوان و خاک هوموسی است.آبیاری منظم جعفری در صورتی که با شرایط سایه دهی و چیدن متوالی برگهای تازه توام شود.از گلدهی جعفری جلوگیری میکند و مانع از تولید گل و بذر شده و عملکرد جعفری را بالا میبرد.
عمق کاشت2-3س.م و جوانه زنی بذر بسیار کند است و در نتیجه این گیاه به دماهای پایین ابتدای دوره رویشی حساس میباشد و دماهای پایین باعث میشود گیاه به فاز زایشی یا گلدهی وارد میشود.
__کاشت،داشت،برداشت:
زمان کاشت جعفری بر اساس منطقه از بهار تا پاییز متفاوت است این گیاه از نظر داشت دارای نیاز گیاهی نسبتا کمی است(کمتر به رسیدگی نیاز دارد).شرایط سایه باعث افزایش کیفیت برگها به دلیل کاهش چوبی شدن یا خشبی شدن آن میشود.جعفری از نظر تناوب زراعی ارزش نسبتا کمی دارد به همین لحاظ کمتر در تناوب زراعی گنجانده میشود.زمان برداشت جعفری معمولا زمانی است که برگها بالغ شده و برداشت توسط یگ چاقوی تیز انجام میپذیرد.
کرفس: ( APIUM GRAVEOLENS)(CELERY)
این گیاه از تیره UMBELIFERAE است بومی مدیترانه و به صورت وحشی در آسیی غربی و شمال اروپا یافت میشود.گیاهی است دوساله و روز بلند است. از نظر گیاهشناسی کرفس:
__ازنظر ساقه:
در سال اول تولید ساقهای نسبتا کوتاه میکند که برگها و دمبرگهای کرفس بر روی محور کوتاه ساقه قرار میگیرد.در سال دوم پس از در یافت سرما تولید ساقه گل دهنده بلندی را میکند که گل آذین در انتهای آن تشکیل میشود.
__از نظر ریشه:
این گیاه دارای ریشه های نسبتا عمیق است و ریشه های جانبی فراوانی را دارد که در جهت آب و املاح کمک میکند.(که این امر نازمندی کرفس را به آبیاری افزایش میدهد.)
__از نظر برگ:
برگ کرفس دارای بریدگی های بسیار زیاد است و نوع برگ در ارقام مختلف متفاوت است.
__از نظر گل:
کرفس دارای گل آذین چتر مرکب است که گلهای سفید رنگ بسیار ریزی بر روی این گل آذین تشکیل میشود.
**ارقام کرفس:(قمری)
1)رقم کرفس برگی: APIUM GRAVELON SECALLINUM
این رقم کرفس دارای برگهای مرکب نسبتا بزرگ و سبز تیره ای رامیکند که از این برگها در تهیه سبزی خشک و انواع سوپ و به عنوان ادویه در کشورهای اروپایی استفاده میشود.
2)کرفس ریشه ای: APIUM GRAVELONES VAR RAPACEUM
ریشه ها سطحی و هیپوکوتیل غده ای شده و به عنوان عضو ذخیره کننده کربوهیدراتها تبدیل میشود از این نوع کرفس در کشورهای آسیای شرقی جهت طبخ غذاهای مختلف استفاده میشود.
3)کرفس دمبرگی: APIUM GRAVELONES VAR.DULCE
که در این نوع کرفس دمبرگها ضخیم و گوشتی شده غنی از کربوهیدرات و ویتامینهای A،C است.این رقم در کشور ایران کشتو کار میشود.
**ارزش غذایی کرفس(کرفس دمبرگی)
کرفی دارای ویتامین A،C بالایی است.این گیاه حاوی روغن های گوگرد دار(اتر و آپریول )است.همچنین خاوی نوعی کربوهیدرات میباشد که ساختمان شیمیایی این کربوهیدرات به خوبی شناخته نشده است.از این گیاه برای برطرف کردن ناراحتیهای گوارشی از قدیم الایام استفاده مینمودند.با توجه به اینکه در نوع برکی مرفس روغن گوگرد دار آپریول بسیار فراوان مشاهده میشود از بخار برگ کرفس در درمان بیماریها و ناراحتیهای پوستی و عصبی استفاده میشود.
**نیازهای آب و هوایی کرفس:
کرفس طالب آب و هوای نسبتا گرم برای رشد و نمو است. خاک مورد نظر بایستی P.H دارای 6.5 -7 بوده وغنی از مواد آلی باشد.کرفس دارای بذر بسیار ریزی است.کوچکترین لذر سبزیجات در نتیجه بایستی در سطح خاک پخش شود.پس برای جوانه زنی نیازمند نور است همچنین دماهای بالای 30 درجه سانتیگراد مانع از جوانه زنی لذر کرفس میشود.
نکته:کرفس هم دارای نور خفتگی و هم دارای گرما خفتگی میباشد.
نکته:کرفس حساسیت بالایی در برابر کمبود عناصر در خاک را دارد که در هنگام داشت و پرورش آن باید به نکات ریز دقت نمود.
**سفید سازی یا BLANCHING:
یکی از عملیات روتین یا متداول در پرورش کرفس عملیات سفید سازی میباشد.در این عملیات قسمت انتهایی دمبرگ کرفس توشط مالچ،گیاخاک یا تخته های طویل پوشانیده میشود.در صورت استفاده از پلاستیکهای دو لایه بایستی از نوع دورنگ آن استفاده نمود که قسمت خارجی سفید رنگ و قسمت درونی تیره و سیاه رنگ باشد.این عمل پوشانیدن باعث عدم تشکیل کلروفیل در قسمت پایینی گیاه میگردد.در نتیجه دمبرگ سفید گردیده و فاقد بافت خشبی میگردد.پس از رسیدن کرفس در مرحله برداشت آن را با یک چاقوی تیزاز انتهای دمبرگ جدا میکند.برای حفظ کیفیت کرفس آ«را در لایه های پلاستیکی غیر قابل نفوذ به هوا و رطوبت بسته بندی میکنند.
